Daniel Anisits, un Propulsor Húngaro de las Ciencias Naturales en Paraguay

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.32991/2237-2717.2025v15i2.p415-436

Palabras clave:

historia natural, Paraguay, Dániel Anisits, cactología

Resumen

El presente artículo tiene como objetivo estudiar el trabajo exploratorio multifacético de un científico húngaro, menos conocido en América Latina, así como su contribución al desarrollo de las ciencias naturales en Paraguay, Brasil, Argentina, Alemania y Hungría en las últimas décadas del siglo XIX y los primeros años del siglo XX. Además de sus investigaciones botánicas, zoológicas y de ictiología y su extraordinario trabajo de recolección de una gran variedad de especies de plantas y animales, el profesor Dániel Anisits también llevó a cabo mediciones meteorológicas en Paraguay, país en el que vivió por un cuarto de siglo con su madre y hermana. Tras dejar atrás una prometedora carrera como farmacéutico en su país natal, el joven húngaro se convirtió en un respetado y reconocido profesor universitario en los círculos científicos paraguayos y sudamericanos. Para presentar sus logros y sus amplios contactos académicos se utilizarán fuentes húngaras y latinoamericanas contemporáneas.

Referencias

Anisits, Daniel. “Observaciones meteorológicas.” Revista del Instituto Paraguayo 4, núm. 33 (1902): 260–265.

“Anisits J. Dániel. Különfélék.” Rovartani lapok 4 (1903): 85–86.

Anisits, Dániel. “Vadászat a Gran Chacoban.” Állatvilág 2, núm. 2 (15 de abril de 1909): 26–31.

Anisits, Dániel. “Vadászat a Gran Chacoban.” Állatvilág 2, núm. 3 (15 de junio de 1909): 49–50.

Anisits, Isabel. “Séták a nagyvilágban. Paraguayi konyha.” Új idők vol. 19 (1906): 446–447.

Anisits, Isabel. “Képek Paraguay állatvilágából.” Állatvilág 1, núm. 4 (15 de agosto de 1908): 68–71.

Barbosa Rodrigues, João. Palmae novae paraguayenses. Rio de Janeiro: Leuzinger, 1899.

Benitez Martinez, María Victoria. “Inmigrantes europeos en Paraguay 1818–1930.” XIV Encuentro de Latinoamericanistas Españoles: congreso internacional, Santiago de Compostela, España (septiembre de 2010): 1099–1121. https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00530644/document.

Bertoni, Moisés Santiago. “Datos preliminares sobre la geología del Paraguay y breve reseña agrológica de este país.” Revista de la Sociedad Científica del Paraguay núm. 2, tomo 1 (octubre de 1921).

Carreras, Sandra y Katja Carrillo Zeiter. “Las ciencias en la formación de las naciones americanas. Una introducción.” En Las ciencias en la formación de las naciones americanas, editado por Sandra Carreras y Katja Carrillo Zeiter, 9–23. Madrid: Iberoamericana Vervuert, 2014.

Contreras Roqué, Julio Rafael, Adrián Giacchino, Bárbara Gasparri y Yolanda E. Davies. Ensayos sobre Aimé Bonpland (1773–1858). Buenos Aires: Fundación de Historia Natural Félix de Azara; Universidad Maimónides, 2020.

Constitución Nacional. 18 de noviembre de 1870. https://www.bacn.gov.py/archivos/2305/20140227114229.pdf .

Davis, Gualterio G. Anales de la Oficina de Meteorología de Argentina. Tomo XII. Climas de Asunción del Paraguay y Rosario de Santa Fe. Buenos Aires: Pablo E. Coni e Hijos, 1898.

Deckmann Fleck, Eliane Cristina. “«About my love for Paraguay and the Guarani race:» the ideas and projects of the naturalist and botanist Moisés Santiago Bertoni (1857-1929).” ANÁLISE. História, Ciências, Saúde – Manguinhos, Rio de Janeiro 26, núm. 4 (2019). doi:10.1590/S0104-59702019000400007

Eigenmann, Carl H. y Clarence Hamilton Kennedy. “On a collection of fishes from Paraguay, with a synopsis of the American Genera of Chichlids.” Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia vol. 55 (1903): 497–537.

Eigenmann, Carl H. y Fletcher Ogle. “An annotated list of characin fishes in the United States National Museum and the Museum of Indiana University, with descriptions of new species.” Proceedings of the United States National Museum 33 (1556) (1907): 1–36. doi:10.5479/si.00963801.33-1556.1

Facetti-Masulli, Juan Francisco. “El Paraguay que conoció y vivió Branislava Susnik.” Tcxto de conferencia virtual organizada por la Embajada de Paraguay en Austria en colaboración con el Museo Etnográfico de Eslovenia y el Ministerio de Relaciones Exteriores (23 de noviembre de 2020).

https://www.researchgate.net/publication/348306929_El_Paraguay_que_conocio_y_vivio_Branislava_Susnik.

Ficzere, Miklós. “Anisits Dániel növénygyűjteménye.” Kaktusz és pozsgás 135 (2021): 27–35.

Ficzere, Miklós. “Anisits Dániel 1856–1917. Egy elfelejtett természettudós igaz története.” Debreceni Pozsgástár 1 (2021): 4–7.

Ficzere, Miklós. “Anisits Dániel eddig ismeretlen levele Donászy Ferenczhez a kígyókról.” Debreceni Pozsgástár 34 (2020): 16–22.

Goerzen, Heidi. “El sorprendente legado que nos dejó el sabio Moisés Bertoni: el Ka’a He’ê.” Memorias del Instituto de Investigaciones en Ciencias de la Salud 9 núm. 1 (2011): 60–63.

González González, Erasmo. “La inmigración en el Paraguay de la posguerra del 70 en el pensamiento de tres presidentes.” ARANDU – UTIC. Revista Científica Internacional 5 núm. 2 (2018): 81–100.

“Hitos de la creación de la actual Facultad de Ciencias Químicas al 2004.” Boletín Académico. núm. 15 (2013).

http://200.10.229.229/files/publicaciones/boletin%20fcq/acad/2013/Boletin%20Academico%2015_2013.pdf.

Koerber, Stefan, Héctor S. Vera-Alcaraz y Roberto E. Reis. “Checklist of the fishes of Paraguay.” Ichthyological Contributions of PecesCriollos 53 (2017): 1–99.

Kaktusz és pozsgás 135 (2021).

Ley de inmigración y colonización, 7 de junio de 1881. En Inmigración y emigración en el Paraguay 1870–1960 editado por Tomás Palau, Noemia Pérez y Sara Fischer. Documento de trabajo núm. 90 Anexo 2, 25–29. Asunción: BASE – IPGH, 1997.

Malme, Gustaf Oskar Andersson. “Reseberättelse afgifven af Regnellske stipendiaten doktor G. 0. Malme för åren 1901-1903.” En Kungl. Svenska Vetenskaps-Akademiens årsbok, 105-115. Stockholm: Kungl. Boktryckeriet. P. A. Norstedt & Söner, 1904. https://runeberg.org/kvaarsbok/1904/0109.html.

Museo Etnográfico Andrés Barbero. “Reseña biográfica del Dr. Andrés Barbero.” Acceso 4 de mayo de 2025. https://www.museobarbero.org.py/bio-andres-barbero.php.

Nemes, Lajos. “Anisits János Dániel emlékére. Adalékok Anasits Dániel János életrajzához.” Debreceni Pozsgástár, Número especial en homenaje a Dániel Anisits (1999).

Pifkó, Dániel. “Botanikai élet a dualizmus kori Magyarországon (1867–1918) II. Kulturális és tudományos intézmények.” Botanikai Közlemények 106 núm. 1 (2019): 1–40. doi: 10.17716/BotKozlem.2019.106.1.1

Puskás, Katalin. “Vezényi Árpádról és az ő „Délamerikába történő utazásán” készült fényképeiről.” Állattani Közlemények 94 núm. 2 (2009): 215–236.

Ramírez de Rojas, María Elena. Cronología histórica de la salud pública en Paraguay 1663–1954. 1. tomo. Asunción: Ministerio de Salud Pública y Bienestar, 2019.

Rasmussen, Claus, Bolívar Rafael Garcete-Barrett y Rodrigo B. Gonçalves. “Curt Schrottky (1874–1937): South American entomology at the beginning of the 20th century (Hymenoptera, Lepidoptera, Diptera).” Zootaxa 2282 (2009): 1–50.

Registro Oficial de la República del Paraguay. Asunción: Fischer y Quell, 1899.

Ruigómez Gómez, Carmen. “La Guerra de la Triple Alianza: un conflicto regional.” Quinto Centenario núm. 14 (1988): 255–270.

Schädlich, Volker. “Gymnocalycium anisitsii (K. Schum.) Britton & Rose - a Rearrangement.” Schütziana. The Gymnocalycium Online Journal 12. núm. 2 (2021): 4–29.

Schinini, Aurelio. “Teodoro Rojas, biografía, viajes y especies dedicadas.” Rojasiana 7, núm. 1 (2005): 101–149.

Vas, János. “Egy méltatlanul elfeledett nyíregyházi írónő.” Acceso 31 de mayo de 2023, https://nyirvave.hu/index.php/olvaso/812-egy-meltatlanul-elfeledett-nyiregyhazi-iron.

Vessuri, Hebe. “La ciencia académica en América Latina en el siglo XX.” Redes: Revista de estudios sociales de la ciencia 1 núm. 2 (1994): 41–76.

Villar, Diego. “Rengger Johann Rudolf, Viaje al Paraguay en los años 1818 a 1826.” Journal de la Société des américanistes, 97, 2 (2011). http://journals.openedition.org/jsa/11997; doi: https://doi.org/10.4000/jsa.11997.

Zalazar, Raquel. “Regeneración de la sociedad paraguaya: aporte de los inmigrantes (1870–1904).” Diálogos - Revista do Departamento de História e do Programa de Pós-Graduação em História 9, núm. 2 (2005): 67–78.

Descargas

Publicado

2025-06-16

Número

Sección

Artículos

Cómo citar

Jancsó, K. (2025). Daniel Anisits, un Propulsor Húngaro de las Ciencias Naturales en Paraguay. Historia Ambiental Latinoamericana Y Caribeña (HALAC) Revista De La Solcha, 15(2), 415-436. https://doi.org/10.32991/2237-2717.2025v15i2.p415-436